ब्रजेश जंग सुबेदी

विश्व अर्थतन्त्र अहिले पुनः एक चुनौतीपूर्ण चरणतर्फ अघि बढिरहेको देखिन्छ। 

आर्थिक वृद्धि दरमा आएको सुस्ती, ऊर्जा लागतमा निरन्तर वृद्धि र विभिन्न देशहरूको राष्ट्रिय ऋण उच्च स्तरमा पुग्नुले आगामी दिनमा आर्थिक मन्दी (recession) को जोखिम बढाएको छ। यस्तो अवस्थाले विश्वभरका लगानीकर्ताहरूलाई आफ्नो लगानी रणनीति पुनर्विचार गर्न बाध्य बनाएको छ।

परम्परागत रूपमा शेयर बजार र अन्य जोखिमयुक्त सम्पत्तिहरू आर्थिक अनिश्चितताको समयमा अत्यधिक अस्थिर हुने गर्छन्। बजारमा उतारचढाव बढ्दै जाँदा लगानीकर्ताहरू आफ्नो पूँजी सुरक्षित राख्न वैकल्पिक सम्पत्तितर्फ आकर्षित हुन्छन्। यही क्रममा पछिल्लो समय चाँदी (silver) प्रति चासो उल्लेखनीय रूपमा बढ्दै गएको देखिन्छ। चाँदीलाई प्रायः “safe haven asset” को रूपमा हेरिन्छ, विशेष गरी उच्च मुद्रास्फीति, मुद्रा अवमूल्यन वा आर्थिक संकटको समयमा। इतिहासले देखाउँछ कि ठूला आर्थिक मन्दीहरूमा चाँदीको मूल्यले उल्लेखनीय प्रदर्शन गरेको छ।

सन् २००८ को global financial crisis तथा COVID-19 पछिको आर्थिक झट्कामा पनि चाँदीले लगानीकर्तालाई सुरक्षा प्रदान गरेको उदाहरणहरू पाइन्छन्। चाँदीको विशेषता केवल मूल्य संरक्षणमा सीमित छैन। यसको औद्योगिक प्रयोग पनि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। इलेक्ट्रोनिक्स, सौर्य ऊर्जा, मेडिकल उपकरण लगायतका क्षेत्रमा यसको प्रयोग बढ्दै जाँदा दीर्घकालीन माग पनि स्थिर रूपमा बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसले चाँदीलाई defensive मात्र नभई growth potential भएको सम्पत्तिको रूपमा पनि स्थापित गरेको छ।

हालको अवस्थामा, जब विश्वभर आर्थिक अनिश्चितता गहिरिँदै गएको छ, लगानीकर्ताहरूले आफ्नो portfolio diversification मा ध्यान दिनु अत्यन्त आवश्यक देखिन्छ। चाँदी जस्ता सम्पत्तिहरूले जोखिम व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन्। यद्यपि, कुनै पनि लगानी निर्णय गर्नु अघि बजारको अवस्था, जोखिम र व्यक्तिगत लगानी लक्ष्यलाई ध्यानमा राख्नु आवश्यक हुन्छ।

अन्तत, आर्थिक मन्दीको डर बढ्दै जाँदा traditional market माथिको विश्वास कमजोर हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा चाँदीलाई value सुरक्षित राख्न सक्ने सम्भावित र भरपर्दो विकल्पको रूपमा हेरिनु स्वाभाविक हो। यही कारणले गर्दा अहिले धेरै लगानीकर्ताको ध्यान चाँदी तर्फ केन्द्रित हुँदै गएको देखिन्छ।